Ian Brodie Rated 3 / 5 based on 5 reviews

Nghệ thuật tráng men trong chế tác mặt số đồng hồ

An Hi BY An Hi
0
comments
1 tuần trước

(Watchbook.vn) - Đồng hồ tráng men tinh xảo được xem là một trong những sản phẩm đắt tiền trong thế giới đồng hồ chủ yếu vì mặt số tráng men rất khó sản xuất. Vậy để tạo ra được những lớp men và màu sắc tuyệt đẹp trên mặt số đồng hồ thì các nghệ nhân đã làm như thế nào ?

Diễn đàn Từ điển đồng hồ

Kỹ thuật tráng men trên mặt số đồng hồ thường chỉ xuất hiện trên những chiếc đồng hồ cao cấp, để chế tác ra lớp men và màu sắc tuyệt đẹp cho đồng hồ cần kỹ thuật và kinh nghiệm rất cao. Do tính chất của những vật liệu và cách thức tạo ra chúng nên kỹ thuật này luôn luôn được thực hiện từ đôi bàn tay khéo léo của những nghệ nhân lâu năm, chính vì thế mỗi chiếc đồng hồ với mặt số tráng men là một tác phẩm vô cùng độc đáo.

Kỹ thuật Tráng men (Enamel) là gì?

Cụm từ “Enamel” đầu tiên xuất phát từ “Smelzan” trong tiếng Đức, sau này được nhiều nơi sử dụng như “Esmail” trong tiếng Pháp cổ và hiện nay phổ biến nhất vẫn là “Enamel” theo ngôn ngữ tiếng Anh hiện đại. Trong tiếng Pháp, từ này còn được gọi là “Email”, vì vậy đôi khi bạn sẽ thấy từ này được viết ở phần đáy của mặt số tráng men. 

Louis-Vuitton-Tambour-Twin-Chrono-Email-Grand-Feu-Dial

 Thú vị là, khi thấy cụm từ “email” trên mặt đồng hồ, ta lại liên tưởng nhầm ngay đến email- thư điện tử. 

Theo thương hiệu Vacheron Constantin, "Nghệ thuật tráng men được sáng chế bởi các thợ thủ công phương Đông gần 4.000 năm trước. Với sự phát triển của đồng hồ vào thế kỷ 17, Geneva trở thành trung tâm của đồ trang trí đồng hồ cho Grand Feu."

JLC-Master-Ultra-Thin-Grand-Feu-563x1000

Mặt số Jaeger-LeCoultre Master Ultra Thin “Email Grand Feu” 

Enamel cơ bản là một quá trình nung chảy thủy tinh cùng với bộ màu gốc ôxít kim loại ở nhiệt độ lớn (từ 800 đến 1200 độ C), sau đó làm nguội để lớp màu cố định trên mặt kim loại. Đây là quá trình “nung, để nguội, và thêm lớp tiếp theo” cứ thế lặp đi lặp lại khoảng 4-10 lần cho đến khi đạt được kết quả cuối cùng. Chính lớp men này tự nó sẽ định hình nên thiết kế và màu sắc, hoặc đôi khi chỉ đơn giản là phủ một lớp men trên cùng cho mặt số.

Theo Donzé Cadrans SA ( thương hiệu thành lập năm 1972, được Ulysse Nardin mua lại vào năm 2012) giải thích thêm thì :

“Men là một loại thủy tinh mềm gồm silica, chì đỏ và soda pha trộn với một số thành phần tạo màu. Các yếu tố được sử dụng để thêm màu cho men bao gồm sắt tạo ra màu xám, crom tạo ra một màu xanh lá cây và iốt làm cho một màu đỏ rực. Khi men được nung ở nhiệt độ 800-1200 độ C, nó sẽ hóa lỏng và liên kết với kim loại. 

Không có một công thức nào cho men, vì thế, đó là nơi mà "nghệ thuật" xuất hiện. Các nghệ nhân tráng men có thể tạo ra một loạt các màu sắc thông qua sự kết hợp khác nhau của silic và oxit kim loại. Trong thực tế, quá trình tạo men là một nghệ thuật trang trí đòi hỏi nhiều kỹ năng điêu luyện từ đầu đến cuối.

Độ khó để chế tác mặt số đồng hồ tráng men nằm ở chỗ bất kỳ giai đoạn nào của quá trình sản xuất thì men đều có thể bị nứt, tạo bọt và và để lại những lỗ li ti trên bề mặt, kết quả màu sắc không được như mong muốn."

Thành quả của toàn bộ quá trình phức tạp này chính là mặt số đồng hồ sẽ đạt được độ “đẹp” khó tin, với 1 sắc độ màu không bao giờ phai theo thời gian. Những mặt số tráng men có độ tuổi hàng thập kỷ vẫn sáng 1 cách cực kỳ ấn tượng như ngày đầu tiên được tạo ra. Tuy nhiên điều đó cũng nói lên rằng, mỗi khi mặt số tráng men được hoàn thiện, chúng ta không thể chỉnh sửa bất cứ điều gì, nếu không đạt được hiệu ứng, chất lượng như mong đợi, người nghệ nhân phải bắt đầu lại từ đầu!

Tổng quan về kỹ thuật tráng men

Có nhiều cách khác nhau để trang men cho mặt số đồng hồ, mỗi kỹ thuật tráng men đòi hỏi kỹ năng và độ chính xác riêng biệt của nó. Các kỹ thuật phổ biến nhất trong thế giới của đồng hồ cao cấp là Grand Feu, Cloisonné, Champlevé.

Dưới đây là một video tuyệt vời giới thiệu về quá trình sản xuất mặt men của Vacheron Constantin:

GRAND FEU ENAMEL

"Grande Feu” là từ tiếng Pháp có nghĩa là “Ngọn lửa lớn”, là kỹ thuật tráng men phức tạp nhất bởi nó giữ được sự tinh tế và độ bền màu theo thời gian.

enamel-firing

 Kỹ nghệ chế tác mặt số Grand-Feu Enamel trên những chiếc đồng hồ Ulysse Nardin 

enamel-fired

Quá trình nung trong lò lửa 

enamel-dial-set

Mặt số Ulysse Nardin 

Theo đó, người nghệ nhân không vẽ trực tiếp lên mặt số mà sẽ vẽ trên nhiều lớp oxit kim loại trên mặt đồng hồ bằng vàng. Sau đó, nghệ nhân đưa mặt số vào lò nung trong lửa (800-900 độ C) nhiều lần để cho phép họa tiết và màu sắc dần hiện ra.

jaquet-droz-petite-heure-dragon

Mặt số Jaquet Droz Petite Heure Minute Dragon 

Breguet-Enamel-Cufflinks

Đồng hồ Breguet Classique 7787 and Matching Grand Feu Enamel Cufflinks 

CLOISONNÉ ENAMEL

Cloisonné là một kỹ thuật tráng men, trong đó bản phác thảo mẫu thiết kế được vẽ trực tiếp lên mặt kính bằng bút chì và sau đó các sợi vàng siêu mỏng sẽ được uốn cong cẩn thận, sắp xếp dọc theo những đường phác họa. Những sợi vàng này vẫn có thể nhìn thấy trong phần hoàn thiện, phân chia các mảng men khác nhau, mang nhiều màu sắc khác nhau. Hỗn hợp phụ liệu men trong Cloisonne được làm từ bột, pha trộn và đánh nhão, đưa vào từng “ngăn” đã tạo sẵn và nung trong lò.

vacheron-constantin-metie

Vẽ tạo hình trên mặt số đồng hồ

vacheron-constantin-metie

Mặt số của Vacheron Constantin

vacheron-constantin-metie

Quá trình phủ bột men lên mặt số

Những sợi vàng này có kích thước khoảng 0,07mm (không lớn hơn sợi tóc người), được uốn cong và đặt lên viền của bức tranh đã vẽ sẵn trên mặt số bằng kìm. Chính những sợi này làm các chi tiết trở nên sắc nét hơn và tạo độ sâu ấn tượng cho bức tranh mặt số.

Cùng với những công đoạn tráng men khác, mặt số khi hoàn thành là kết hợp của nhiều lớp và nhiều lần nung. Những mảng màu được nung trong lò khoảng 5 lần hoặc hơn trước khi hoàn thành và đánh bóng.

Dưới đây là một số ví dụ điển hình của các mặt số đã được hoàn thiện với kỹ thuật Cloisonné :

Patek-Philippe-World-Time

Mặt số Patek Philippe 5131J với ý nghĩa kêu gọi làm từ thiện cho các trại trẻ mồ côi

Ulysse-Nardin-Amerigo-Ves

Mặt men trên đồng hồ Ulysse Nardin Amerigo Vespucci

Laurent-Ferrier-Galet-Tra

Mặt men của Laurent-Ferrier-Galet-Traveller

CHAMPLEVÉ ENAMEL

Champlevé là một kỹ thuật tráng men, trong đó kim loại được chạm khắc thành từng ô (với dụng cụ là dao khắc) và màu men được đổ vào các ô này, đưa vào nung và sau khi nguội thì được đánh bóng. 

Kỹ thuật champlevé và cloissoné có những sự trái ngược nhau, đó là: champlevé là một quá trình “gỡ bỏ” (đục, khoét mặt số kim loại để tạo ra các ngăn men), còn cloisonné là “thêm vào” (đính những sợi nhỏ trên mặt số kim loại).

vacheron-constantin-metiers-art-starfish-live

Chạm khắc mặt số Vacheron Constantin 

vacheron-constantin-metiers-art-starfish-close

Mặt số của Vacheron Constantin 

vacheron-constantin-metiers-art-starfish-1

 Chạm khắc mặt số của Vacheron Constantin

Một số những kỹ thuật khác ít được sử dụng :

FLINQUÉ ENAMEL

Flinqué là một kỹ thuật mà màu men được tô lên bằng bút lông hoặc bút cọ trên một miếng kim loại (vàng hoặc bạc) mà trước đó đã được chạm trổ bằng tay hoặc khắc họa tiết “guilloche” .Quá trình này sẽ được lặp đi lặp lại nhiều lần (ít nhất 4 lần) và nung trong lò khoảng 820 độ. Khi độ dày của men đã đạt chuẩn, sau lần nung cuối cùng, mặt số được đánh bóng.

Ulysse-Nardin-Flinque-dia

Quy trình chế tác mặt số Flinque của Ulysse Nardin

flinque-enamel-dial-in-pr

Màu men được tô lên bằng bút lông

flinque-enamel-dial-in-pr

Quá trình này sẽ được lặp đi lặp lại nhiều lần (ít nhất 4 lần)

flinque-enamel-dials-goin

 Mặt số được nung trong lò khoảng 820 độ

Ulysse-Nardin-flinque-ena

Mặt số đồng hồ Ulysse Nardin khi hoàn thiện

PAILLONNÉ ENAMEL

Theo thương hiệu Van Cleef & Arpels, Paillonné được miêu tả là kỹ thuật đắp những lớp men có màu sắc trong suốt lên những miếng vàng hoặc bạc rất mỏng (mỏng đến độ gió nhẹ là bay). Kỹ thuật này tạo cho mặt số sự mờ ảo khi bắt sáng (như có lớp sương mù chuyển động). Nhờ có độ trong suốt của men, kỹ thuật này mang lại phản chiếu lung linh, sáng lóa và độ sáng cho mặt số.

paillone-enamel-placing-o

Kỹ thuật Paillonné được miêu tả là đắp những lớp men có màu sắc trong suốt lên những miếng vàng hoặc bạc rất mỏng 

enamelling-on-top-of-the-

Kỹ thuật này tạo cho mặt số sự lờ mờ huyền ảo khi bắt sáng

hand-enamelling-painting-

Kỹ thuật này mang lại phản chiếu lung linh, sáng lóa và độ sáng cho mặt số

Tuy nhiên, có một cách giải thích hơi khác về kỹ thuật này theo Jaquet Droz, người đã áp dụng các "paillon" trang trí lên mặt số chứ không phải là lớp lá mỏng:

Jaquet-Droz-paillonne-enamel-dialing-in-process-620x413

Mặt số Jaquet Droz 

GRISAILLE ENAMEL

Được phát triển lần đầu tiên bởi Van Cleef & Arpels, Grisaille là kỹ thuật tráng men tạo bức tranh màu trắng trên nền đen. Để làm được điều này, mặt số được phủ một lớp men đen và sau đó được nung trong lò nung nhiều lần. Khó khăn ở kỹ thuật này là ở chỗ làm sao tạo được 1 lớp men có màu đen thật sâu, mịn và chịu được nhiều lần nung. Lớp này thường mềm hơn các lớp men truyền thống và được trộn với 1 tinh chất tự nhiên đặc biệt.

Van-Cleef-Grisaille-ename

Mặt số tráng men Grisaille của đồng hồ Van Cleef & Arpels Pont des Amoureux Poetic Complications™

Van-Cleef-Arpels-Pont-des

Mặt số tráng men Grisaille của đồng hồ Van Cleef

Lớp sơn trắng "Blanc de Limoges" sẽ được phủ lên dày hay mỏng tùy thuộc vào hiệu ứng mong muốn, lớp này càng mỏng thì sẽ càng chuyển thành màu xám do hiệu ứng từ màu đen nền. Loại sơn trắng này được sơn lần đầu tiên bằng bàn chải và sau đó được vẽ lại bằng kim. Sau khi hoàn thành, kỹ thuật này sẽ tạo ra một hiệu ứng ngoạn mục và huyền bí cho mặt số đồng hồ.

đồng hồ chính hãng

Bình luận