Ian Brodie Rated 4 / 5 based on 5 reviews

Ai là người phát minh ra Flying Tourbillon - Tuyệt đỉnh cơ khí?

0
comments
3 tuần trước

Với những ai thực sự đam mê những cỗ máy đếm thời gian chính xác, tìm ra người tạo ra flying tourbillon đầu tiên quả thực là kinh hỉ lớn. Karrusel hay Flying Tourbillon cho thấy những nhà sản xuất đến từ Anh vào thời điểm đó hoàn toàn có thể sánh ngang với bất kỳ sản xuất đồng hồ nào ở châu Âu.

Diễn đàn Từ điển đồng hồ

Cho tới nay, câu hỏi về người đầu tiên tạo ra đồng hồ đeo tay hay đầu tiên tạo ra chronograph (thực tế đã được giải đáp) vẫn là một là câu hỏi hóc búa. Những ý tưởng về một điều mới mẻ có khả năng xuất hiện với nhiều người và bởi những lý do tương tự. Ai là người đầu tiên lại được quyết định bởi yếu tố may mắn, và đôi khi đó còn phụ thuộc và sự chăm chỉ, cảm hứng.

Tiếp theo nữa, sẽ có nhiều phương hướng phát triển cho một ý tưởng cụ thể. Một trong những phát triển thú vị nhất trên đồng hồ đeo tay là sự có mặt của tourbillon. Ai cũng biết rằng Breguet đã được cấp bằng sáng chế đầu tiên cho hệ thống tourbillon vào năm 1801, nhưng sau đó đã có khá nhiều biến thể thú vị về tourbillon xuất hiện. 

Ý tưởng đằng sau của tourbillon là nếu đặt bộ thoát, bánh xe cân bằng và dây tóc trong một lồng quay hoặc bệ đỡ, bạn sẽ có tốc độ hoạt động trung bình cho mọi vị trí theo phương thẳng đứng. Bạn cần điều chỉnh lại tốc độ để phù hợp với tần số của đồng hồ ở các vị trí nằm ngang, do đó về mặt lý thuyết, bạn sẽ tạo ra một cỗ máy đếm thời gian hoàn hảo, mặc dù Tiến sĩ George Daniels đã chỉ rất rõ trong cuốn sách “Watchmaking”, tourbillon cần có một bộ điều tiết không dầu để tạo ra tác dụng như ban đầu (nếu không, sự thay đổi của dầu bôi trơn theo thời gian sẽ có xu hướng gạt bỏ toàn bộ lợi ích mà lồng tourbillon đem lại, ít nhất là về hoạt động ổn định lâu dài).

flyingtourb_hero

 

Tourbillon ra đời để đảm bảo tần số hoạt động ổn định cho một chiếc đồng hồ trong mọi vị trí khác nhau. Nguyên tắc cơ bản là cần tới một lồng xoay làm bệ đỡ cho các bộ phận bên trong. Tuy nhiên, cũng có một số dạng tourbillon khác để ổn định hệ thống điều tiết mà không cần sử dụng “lồng", “bệ đỡ", ít nhất là ở mặt diện tích mà bạn có thể nhìn thấy.

Thiết kế Tourbillon cổ điển

Có thể thấy tourbillon khá dễ nhận diện. Như bộ máy của chiếc đồng hồ bỏ túi nhà Girard-Perregaux 1889 dưới đây được xem là một trong những bộ máy có lồng tourbillon nền tảng trong làng chế tác. Hộp cót đồng hồ nằm phía bên phải, khi hộp cót xoay, năng lượng truyền qua hệ thống bánh răng trung tâm. Và khi bánh răng trung tâm chuyển động, nó tiếp tục lan sang các bánh răng nhỏ của con ngựa. Những bánh răng này nằm ở mặt sau của lồng chứa tourbillon mà mắt thường không thể nhìn thấy.

PC054500

Đồng hồ bỏ túi Girard-Perregaux có lồng tourbillon

Còn những bánh răng mà bạn có thể nhìn thấy lại nằm bên dưới lồng tourbillon thì được cố định, nó đã được gắn chặt với tấm khung chính. Từng răng của các bánh răng nằm cố định này kết nối với bánh xe gai của bộ thoát đồng hồ - ở vị trí 10h trên lồng tourbillon theo hình bên dưới. Khi lồng tourbillon xoay, liên kết từ bánh xe gai tới bánh xe cố định khiến cả bộ thoát chuyển động, còn khi ở dạng tự do, nó sẽ tạo ra xung lực để đảm bảo tính cân bằng.

PB304477

 Lồng tourbillon kèm 1 bánh răng cố định bên dưới

Có nhiều dạng tourbillon khác nhau phụ thuộc và bộ thoát và tốc độ xoay của lồng tourbillon. Dù vậy, điểm chung của chúng là sự hiện diện của bánh răng cố định điều phối một bánh xe nằm bên trong lồng tourbillon. Bánh răng cố định xoay mỗi vòng một phút do đó nhiều nhà sản xuất thường bố trí kim giây cùng lồng tourbillon. Bạn có thể sử dụng thêm bánh răng cố định thứ ba kết nối bánh răng thứ bốn và bánh răng cho bộ thoát bên trong lồng tourbillon. Cách sắp xếp này được nhiều nhà sản xuất yêu thích vì tính hiệu quả bởi tốc độ xoay chậm của lồng tourbillon đồng nghĩa quán tính ít hơn mỗi khi bộ thoát tự do.

Thiết kế Flying Tourbillon

Flying Tourbillon của ngày hôm nay mà chúng biết tới là một thiết kế được tạo ra bởi Alfred Helwig vào năm 1920 tại trường học chế tạo đồng hồ Glashütte School Of Watchmaking. Chiếc đồng hồ Glashütte Original Senator Tourbillon Alfred Helwig sở hữu lồng flying tourbillon có lồng chứa dạng đặc biệt, sử dụng bởi Helwig (lồng tourbillon của mỗi thương hiệu thường không giống nhau, là cách nhận diện thương hiệu).

go_hero

Một chiếc Glashüte Original flying tourbillon 

Flying Tourbillon khác với lồng tourbillon tiêu chuẩn ở điểm nó không có cầu nối bên trên lồng tourbillon, tất cả trụ đỡ được bố trí ở mặt dưới, mặt mà mắt thường không nhìn được. Nguyên tắc cơ bản của flying tourbillon vẫn giống với tourbillon tiêu chuẩn và như ví dụ này, bánh răng thứ bốn cố định nằm ở vị trí bên dưới bánh lắc cùng với bộ thoát (có gắn với lồng) và các bộ phận trong bộ điều chỉnh. Vì bộ máy sử dụng một bánh răng thứ bốn cố định, nó cũng quay với tốc độ 1 phút, do đó, nhà sản xuất có thể tích hợp luôn kim giây bên trong.

go_02

Glashütte Original sử dụng cơ chế flying tourbillon được thiết kế bởi Alfred Helwig, bậc thầy của trường chế tác đồng hồ Glashütte, vào năm 1920.

Karrusel: Bộ thoát quay liên tục không có bánh răng cố định

Như đã được đề cập, có nhiều cách để thể hiện một ý tưởng, và đó là điều chúng tôi muốn nhắc đến một bộ thoát có thể quay liên tục, ra đời vào năm 1892. Thợ đồng hồ người Đan Mạch Bahne Bonniksen, làm việc phần lớn thời gian trên nước Anh đã được cấp bằng sáng chế cho một cơ chế mang tên "karrusel." 

186L16055_8NMWG_2

Đồng hồ bỏ túi Karrusel (1902) của Richard Thornloe, Coventry, Vương quốc Anh, từ một cuộc đấu giá năm 2016 tại Sotheby's

Chiếc đồng hồ bên dưới là ví dụ điển hình cho mô mình karrusel của Bonniksen - được các nhà sản xuất Anh ưa chuộng vì nó mang lại tất cả các lợi ích của tourbillon nhưng có cấu trúc mạnh mẽ hơn, đơn giản hơn. 

Hệ thống cân bằng trên bộ máy karrusel của Bonniksen được đặt lệch khỏi trung tâm, và nó được điều khiển một bánh răng trong một chuỗi bánh răng. Lồng chứa các bộ phận được điều khiển bởi bánh răng khác trong cùng chuỗi bánh răng. Bên trong chiếc đồng hồ này, bánh răng đầu tiên của bệ đỡ sẽ tác động tới bộ thoát, tạo ra lực cân bằng như thường lệ. Yếu tố khác biệt chính giữa đồng hồ karrusel và đồng hồ tourbillon là nó không sử dụng bánh răng cố định.

Viết về karrusel, tiến sĩ George Daniels và Cecil Clutton trong cuốn “Watches” có nhắc đến “Sự thành công của những lần thử nghiệm chế tạo tourbillon trong giai đoạn cuối thế kỷ 19 đã thành công hấp dẫn Bonniksen. Người đàn ông này đã nghĩ ra một phương pháp cực kỳ khéo léo để xây dựng một bộ thoát xoay liên tục, giúp giảm đi tính thiếu chính xác của bộ máy đồng hồ mà không cần tới sự có mặt của tourbillon đắt đỏ. Bonniksen gọi cơ chế này với tên karrusel. Những chiếc đồng hồ được trang bị cơ chế này giữ tốc độ ổn định trong các cuộc thử nghiệm.” Cũng được đề cập đến là: kim giây cũng có thể được tích hợp trong karrusel.

Thiết kế Flying Tourbillon đến từ nước Anh

Mặc dù những chiếc đồng hồ tourbillon đầu tiên được sản xuất bởi thương hiệu Breguet, các nghệ nhân trên mọi miền thế giới đều quan tâm đến cơ chế này. Các nghệ nhân tại Glashütte và Anh đều đã tạo ra một số đồng hồ bỏ túi có tourbillon tuyệt đẹp. Những người thợ chế tác đến từ Anh đổ dồn lực chú ý tới việc phát triển bộ thoát có thể chuyển động bên cạnh việc tìm cách cải thiện thiết kế ban đầu của Breguet, hướng đến độ chính xác (kết quả là karrusel ra đời). Gần đây, có thông tin rằng, flying tourbillon vốn không phải được phát minh tại Glashütte mà là đến từ Anh quốc.

Watch_Samuel_Smith_20

Một chiếc đồng hồ bỏ túi kiểu Anh, với tourbillon được cấp bằng sáng chế của Robert Benson North.

Một người thợ chế tác người Anh tên Robert Benson North đã được cấp bằng sáng chế cho flying tourbillon năm 1904 trong hồ sơ năm 1903 với số bằng sáng chế là 6737 với tên gọi: "Improvements in Revolving Escapements for Watches and other Portable Timekeepers." 

Dưới đây là một chiếc đồng hồ được làm bởi Smith & Son có sử dụng bộ máy tourbillon có bằng sáng chế của North, điểm đặc biệt nữa là cỗ máy này có thêm chức năngchronograph.

Xuất phát điểm của Samuel Smith là công ty trong lĩnh vực kim hoàn từ năm 1851. Theo nhiều nguồn thông tin từ trước, Samuel Smith là một công ty thực lực đã sản xuất những chiếc đồng hồ chất lượng kể từ năm 1898.

“Một công ty đứng đầu tại Anh Quốc với những chiếc đồng hồ chất lượng và phức tạp ở thời điểm chuyển giao của thế kỷ, S. Smith & Son được  thành lập vào năm 1851 bởi nhà kim hoàn kiêm thợ đồng hồ Samuel Smith. Bên cạnh việc cung cấp khối lượng đa dạng đồng hồ để bàn, đồng hồ bỏ túi cho các khách hàng cá nhân, ngài Smith còn tạo ra hệ thống đồng hồ chronometer chính xác cao trở thành nguồn cung chủ chốt cho Hải quân. Dưới sự quản lý của Herbert S.A. Smith, S. Smith & Son đã phát triển thành công ty quy mô lớn với việc sở hữu phòng thí nghiệm nghiên cứu. Ở thế hệ quản lý tiếp theo, Sir Alan Herbert Smith đã mở rộng phạm vi sản phẩm của công ty hơn nữa và bắt đầu với việc sản xuất các thiết bị ô tô và máy bay.

Vào khoảng giai đoạn chung của nền công nghiệp đồng hồ Anh quốc cho thấy dấu hiệu đi xuống, vẫn có một số ít những nhà sản xuất tạo ra các mẫu đồng hồ đặc biệt phức tạp, vi diệu. Họ vẫn luôn thể hiện với thế giới vị thế số một của mình. Một trong những chiếc đồng hồ tốt nhất được tạo ra dưới sự kết hợp với các công ty đồng hồ Thuỵ Sĩ. Charles Frodsham, Edward John Dent và Samuel Smith là những nhà sản xuất đồng hồ ở London nổi tiếng nhất cùng với JW Player tại Coventry.” Công ty này cũng đã sản xuất thêm nhiều đồng hồ tourbillon, một trong số đó từng được bán đấu giá bởi Christie's năm 2011.

Watch_Samuel_Smith_261

Bộ máy đồng hồ với cơ chế tourbillon cơ bản có thể nhìn thấy ở bên phải

Như bạn có thể thấy, thoạt nhìn tourbillon rất dễ bị nhầm với karrusel, vì bánh xe cân bằng, bánh xe thứ tư và bánh xe gai của bộ thoát đều nằm trên một bệ quay. Tuy nhiên, bằng sáng chế của North có sẵn trên mạng (khá kỳ diệu), và về cơ bản nó đáp ứng được định nghĩa về lồng tourbillon. Bệ đỡ được đặt tại ngoại vi và được điều phối bởi một bánh răng nhỏ (vốn là một phần của chuỗi bánh răng dài), bên dưới của bệ đỡ là bánh răng thứ ba được cố định. Lực hướng tới bánh răng thứ tư và bánh xe gai của bộ thoát từ mối liên kết giữa bánh răng thứ ba cố định kết nối cùng bánh răng nhỏ của bánh răng thứ tư. Cả ba bánh răng đều nằm trên bệ đỡ. Breguet cũng sắp xếp theo cách này cho đồng hồ có lồng tourbillon xoay theo chu kỳ 4 và 6 phút của mình, mặc dù ông sử dụng lồng tourbillon thông thường. 

Với sáng chế của mình, North nói rằng: Mục đích chính trong phát minh của tôi là muốn kháng lại ảnh hưởng của trọng lực trái đất gây ra cho đồng hồ khi chúng ở các vị trí khác nhau nhưng chi phí sản xuất phải rẻ và cách thức thực hiện không quá khó, có tính thực tiễn cao. Ông cũng tiết lộ, với thiết kế của mình, sẽ ít có ma sát xảy ra dẫn đến việc hoạt động được lâu dài hơn.

Thiết kế Flying Tourbillon của North

Bạn cần nhớ lại đặc trưng của tourbillon trước khi tìm hiểu về flying tourbillon. Nó cần một bánh răng trong chuỗi được cố định. Bánh răng này sẽ truyền động tới bánh răng nằm bên dưới lồng hoặc bệ chứa tourbillon. Khi lồng hoặc bệ chứa chuyển động, bánh răng phía dưới sẽ khiến bánh răng cố định chuyển động, cung cấp năng lượng tới bộ thoát. 

Flying tourbillon không có tấm cầu cố định mặt trên lồng tourbillon. Trong cơ chế tourbillon của Smith & Sons, khi bỏ bệ đỡ đi, bạn có thể nhìn thấy bánh răng thứ ba được cố định. Bạn cũng có thể nhìn thấy là không có cầu nối bên trên của lồng tourbillon trên sáng chế của North. Như vậy nó hoàn toàn đủ điều kiện để xếp phân hạng đồng hồ flying tourbillon rồi chứ? Vậy đã đến lúc viết lại những cuốn sách lịch sử chưa?

Watch_Samuel_Smith_28

 Bệ đỡ tourbillon của North: bánh xe và con ngựa đã được bỏ ra

Watch_Samuel_Smith_27

 Có thể thấy rõ bánh răng được cố định

Trước hết, không nghi ngờ gì nữa, bằng sáng chế của North có đủ tất cả các đặc điểm cơ bản của flying tourbillon. Nó cũng có nhiều điểm chung về mặt định nghĩa với tourbillon bốn và sáu phút của Breguet, và cũng đồng điệu với karrusel Bonniksen về cách sắp xếp nói chung. 

Mặt khác, tourbillon bay của Helwig là cơ chế theo hơi hướng tiêu chuẩn một phút, với bộ cân bằng và lồng quay cùng trục với bánh xe thứ tư được cố định, nó cũng có vẻ ngoài khác với lồng flying tourbillon của North. Điều này một phần do Helwig không có con ngựa tách biệt cho hoạt động giữ cân bằng, còn tại thiết kế của North thì có. Sử dụng bệ đỡ thay vì lồng quay cũng là điểm tạo nên sự khác biệt của flying tourbillon giữa North và Helwig. Đây cũng là một lý do rất khí để phân biệt được thiết kế lồng tourbillon của North và karrusel. Và thực tế, cả hai cũng được tạo ra với mục đích khác nhau: thiết kế của North ít nhất là ông mong muốn tạo ra một cơ chế hoạt động hiệu quả, chính xác, còn Helwig đang đi tìm hiệu ứng mang tính thẩm mỹ. Về cơ bản, flying tourbillon của Helwig sẽ không chắc chắn như tourbillon thông thường (có thêm tấm cầu bên trên lồng xoay).

Flying Tourbillon là cơ chế đặc biệt và thậm chí còn khó chế tạo hơn tourbillon thông thường nhưng cũng không có thêm ưu điểm vượt trội ngoài tính thẩm mỹ. Chế tạo tourbillon đã khó, vậy làm ra đồng hồ có flying tourbillon còn khó hơn, do đó chỉ có số ít nhà sản xuất đồng hồ có năng lực thử sức với cơ chế này.

Trong cuốn sách Das Tourbillon của Reinhard Meis (bằng tiếng Đức) có đề cập rằng: Có một chiếc đồng hồ Flying Tourbillon được chế tạo từ năm 1920 đến năm 1960 bởi Conrad Richter và Alfred Helwig. Về sau, một số cỗ máy flying tourbillon được làm cho đồng hồ bỏ túi, còn đồng hồ đeo tay có lồng flying tourbillon, nó đến từ thương hiệu Blancpain, thông tin chính xác không thể bàn cãi. Chiếc đồng hồ Blancpain caliber 23, và lồng tourbillon do Vincent Calabrese thiết kế và xuất hiện năm 1989.

6025-3642-55B_front

Đồng hồ Blancpain sản xuất hiện tại ref. 6025-3642-55B, tương tự như caliber 23 (1989) nhưng có thêm bộ phận lên dây tự động và có khả năng dự trữ năng lượng 8 ngày.

Sau những thông tin mà chúng ta chỉ có thể xâu chuỗi qua sách vở còn rất nhiều điều thú vị vẫn còn là một ẩn số. Ví như liệu North có biết tới những đồng hồ tourbillon của Breguet hay không, hay liệu North có chịu ảnh hưởng bởi đồng hồ karrusel từ Bonniksen hay không (rất có thể nhưng cũng không có điều gì chắc chắn ở đây cả)? Chúng ta cũng chẳng thể biết liệu Helwig khi làm việc tại Glashütte có biết đến thành quả lao động của Bonniksen hay là North hay không? Thị trấn Glashütte cách London một quãng đường rất dài, nhưng trong lịch sử việc lan tỏa ý tưởng nhanh chóng giữa những người thợ chế tác cũng không phải là chưa từng xuất hiện.

Tóm lại, thiết kế Flying Tourbillon của North đã cung cấp cho chúng ta cái nhìn hấp dẫn về một giai đoạn lịch sử chưa được khám phá về “cỗ máy đếm thời gian" chính xác đến từ nước Anh vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Với những ai thực sự đam mê những cỗ máy đếm thời gian chính xác, điều này quả thực là kinh hỉ lớn. Karrusel hay Tourbillon cho thấy những nhà sản xuất đến từ Anh vào thời điểm đó hoàn toàn có thể sánh ngang với bất kỳ sản xuất đồng hồ nào ở châu Âu.

đồng hồ chính hãng

Thuê banner
Bình luận

XEM THÊM


loading